Wyspy Tremiti – wrota do apulijskiego raju

Wyspy Tremiti, po włosku Isole Tremiti, to jedyny archipelag w południowej części Adriatyku.

Marzy mi się spędzenie tu jesieni i zimy. Lubię okresową samotność, możliwość konfrontacji z własnymi myślami i emocjami, widok porządnie rozkołysanego wiatrem morza i huk fal rozbijających się o skały. Chciałabym mieć do dyspozycji własną łódkę, by swobodnie przemieszczać się między wyspami. Nawet świst wiatru wdzierającego się każdą szczeliną do domu byłby muzyką do zniesienia.

To nie koniec świata, w razie kryzysu odosobnienia, zawsze można uciec do ludzi, wrócić do domu.

Urzekła mnie tutejsza szafirowa toń Adriatyku o nadzwyczajnej przezroczystości, poszarpane wybrzeże, tajemnicze jaskinie i wszechobecne piękno.

Latem nie zdecydowałabym zostać się dłużej, za duży gwar, za duży ruch, za to po sezonie kusi mnie bardzo.

Oto wyspy Tremiti, brama do rajskiego zakątka Apulii, który powinien odkryć każdy z nas. Obojętnie, czy na kilka godzin, dni, czy …

Drzwi do raju właśnie się uchylają. Wskakujesz?

Wyspy Tremiti, Apulia. Przewodnik
Widok na wyspy Tremiti
Isole Tremiti, Puglia
Cretaccio, najmniejsza wyspa archipelagu, wielka wapienna skała

Gdzie znajduje się archipelag wysp Tremini

Wyspy Tremiti, znane również jako perły Adriatyku, są położone w północnej części regionu Apulia, po włosku Puglia [czyt. Pulia], w południowo-wschodnich Włoszech. Są częścią Parco Nazionale del Gargano (Parku Narodowego Gargano) i chronionym rezerwatem morskim od 1989 roku.

To archipelag pięciu wysp: San Nicola, San Domino, Caprara i nieco dalej położonej Pianosy. Między San Nicola a San Domino jest jeszcze Cretaccio, najmniejsza wyspa archipelagu, a raczej wielka wapienna skała.

San Domino i San Nicola to jedyne zamieszkałe wyspy, łącznie mieszka tu około 500 osób, choć większość z nich przenosi się na kontynent na zimę, by powrócić na sezon.

Wyspy Tremiti, Apulia. Przewodnik
Port na San Domino

Zacznijmy od początku, od powstania archipelagu wysp Tremiti.

Isole Tremiti, Puglia
Widok na San Domino z górnej części San Nicola

Isole Tremiti, Puglia
San Domino

Jak powstał archipelag wysp Tremiti – fakty i mity

Jeszcze w trzeciorzędzie cała północnocna część Apulii znajdowała się pod wodą, a Gargano samo było wyspą tworzącą całość z obecnymi wyspami Tremiti. Jednak na skutek kataklizmu wyspy odłączyły się od Gargano. Na początku stanowiły prawdopodobnie jedną wyspę, ale kolejne kataklizmy podzieliły ją na obecnie istniejący archipelag.

Właśnie dlatego widać te same cechy w budowie geologicznej i szacie roślinnej wysp Tremiti i półwyspu Gargano.

Oczywiście istnieją także mity i legendy o powstaniu archipelagu, nie mające zbyt wiele wspólnego z geologią. Niech wskazówką będzie fakt, że w starożytności nazywano je „Isole Diomedee” czyli wyspami Diomedesa.

Otóż wyspy narodziły się z rąk bohatera Diomedesa, który wrzucił do morza pięć skał przyniesionych ze sobą z Troi, a te … wypłynęły na powierzchnię jako wyspy. Ale to nie koniec, bowiem Diomedes ponoć został pochowany na wyspach Tremiti, a jego ludzie zostali przemienieni przez boginię Afrodytę w ptaki morskie, zwane diomede” czyli popularne petrele, inaczej fulmary zwyczajne.

Isole Tremiti, Puglia
Latarnia morska na San Domino

Toponimia wysp Tremiti

Pochodzenie nazwy wysp Tremiti nie jest jednoznaczne, nie jest też informacją kluczową, postanowiłam dodać ten fragment wyłącznie jako ciekawostkę.

Otóż nazwa Tremiti może odnosić się do zagrożenia sejsmicznego na tym obszarze, który ma długą historię trzęsień ziemi. Wyraz „tremor” pochodzi z łaciny i oznacza „wstrząs”.

Ale może to sprawka samego cesarza Augusta, który wygnał tu swoją wnuczkę, o czym jeszcze wspomnę. Być może to on nazwał je łacińskim „Trimerus” lub z greki „Trimero”, „Τρίμερος”, co oznacza „trzy miejsca” lub „trzy wyspy”.

Jest jeszcze jedna teoria, wskazująca na trójszczytowe wzgórze na głównej wyspie.

Isole Tremiti, Puglia
Jedna z grot San Domenico
Wyspy Tremiti, Apulia. Przewodnik
Wyspa Cretaccio

Opactwa, włoski Alcatraz i Neapolitańczycy

Wyspa San Nicola jest od niemal tysiąca lat zamieszkana przez zakonników i mnichów, a dziś jest także centrum administracyjnym archipelagu.

Jednak podobnie jak wiele innych pięknych włoskich wysp, jak chociażby Santo Stefano, Ponza czy Pantelleria, także Tremiti były jeszcze do nie dawna kolonią karną.

Już sam Cesarz August wygnał tu swoją rozwiązłą wnuczkę, Julię Młodszą (Vipsania Julia Agrippina), za romans z rzymskim senatorem Decymusem Juniusem Silanusem.

Ferdynand IV król Neapolu, umieszczał tu swoich przeciwników. Założył tu kolonię karną w 1783 roku, której pozostałości można podziwiać do dziś. Sprowadził na wyspy strażników i skazańców ze stolicy królestwa, Neapolu.

W 1843 Ferdynand II Burbon, król Obojga Sycylii, postanowił ponownie zaludnić wyspy, więc wysłał tu rybaków z wyspy Ischia , położonej w zatoce Neapolitańskiej, którzy świetnie znali się na nawigacji i ogólnie pracy na morzu.

Nadal jednak wyspy były kolonią karną. W 1911 r. więziono tu około 1300 Libijczyków, którzy sprzeciwiali się włoskiej okupacji kolonialnej. Za czasów rządów Benito Mussoliniego więziono tu przeciwników politycznych, w tym przyszłego prezydenta republiki, Alessandro „Sandro” Pertiniego (prezydent w latach 1978–1985). Zesłano na wyspę także 50 homoseksualnych mężczyzn, których potraktowano na kontynencie jako zagrożenie społeczne.

Co ciekawe, mieszkańcy wysp Tremiti do dziś posługują się dialektem neapolitańskim.

Isole Tremiti, Puglia
San Nicola
Isole Tremiti, Puglia
Fragment San Nicola widziany z promu zbliżającego się do wyspy

Jak dotrzeć na wyspy Tremiti

Prom

Dzięki połączeniom promowym można dotrzeć na wyspy Tremiti z portów w:

  • Termoli, Molise – połączenia codzienne, całoroczne, średni czas przeprawy wynosi od 1 do 2 godzin, w zależności od operatora promu (prom lub wodolot),
  • Vieste , Apulia – sezonowe, promy pływają codziennie,
  • Peschici, Apulia – tylko latem, codziennie,
  • Rodi Garganico, Apulia – prom pływa tylko w sezonie, codzienne, rejs trwa około 1,5 godziny.

Firmy obsługujące trasy do archipelagu Tremiti to NLG (Navigazione Libera del Golfo) i Gruppo Armatori Garganici.

Promy dopływają do wyspy San Nicola.

TIPMała podpowiedź dla rodziców małych dzieci: zamiast wózka na jednodniową wycieczkę lepiej wziąć nosidło. Będzie dużo bardziej praktycznie i poręcznie zarówno w trakcie morskich wojaży, jak i na samych wyspach (podchodzenie pod górę, schody, wyślizgane kamienie, skaliste brzegi, itp.).

Isole Tremiti, Puglia
Rodi Garganico widoczne z promu

TIPJeśli kupisz bilet na prom online, w porcie należy pójść do biura przewoźnika i poprosić o wydrukowanie biletu. Bez tego niestety nie można popłynąć promem (przy wejściu na prom są odrywane części biletu). Bilety są imienne. Za bilet z Rodi Garganico w 2022 r. płaciłam 18,50 EUR. Dodatkowo można wykupić w tym samym biurze wycieczkę na rejs dookoła wysp Tremiti, oczywiście za dodatkową opłatą, wynoszącą 25 EUR/ os (2022 r.).

Isole Tremiti, Puglia
Isole Tremiti, Puglia

Helikopter

Na wyspy Tremiti można nie tylko dopłynąć promem, jachtem, prywatną łodzią, ale też dolecieć helikopterem. Połączenia obsługuje Alidaunia z lotniska w mieście Foggia. Lot trwa 20 minut i kosztuje od 60 EUR/ osobę w jedną stronę. Helikoptery mają 8-12 miejsc i ponoć osoby, które pracują na wyspach, chętnie korzystają z tej formy transportu.

Wskazówka I Poznaj 34 najpiękniejsze miejsca w Apulii.

Isole Tremiti, Puglia
Dookoła San Domino

Rejsy dookoła wysp

Rejsy dookoła wysp odbywają się na wieloosobowych łodziach, a bilety można wykupić jeszcze na stałym lądzie, w biurach operatora lub na wyspach Tremiti.

W trakcie mojego rejsu szyper ciekawie opowiadał, żartował i także przekazywał ważne komunikaty. Jednak nikt z obsługi nie podejmował trudu, aby do turystów mówić w innym języku niż włoski, a byli także turyści zagraniczni. Być może akurat na taki rejs trafiłam.

Wskazówka I Poznaj 10 powodów, dlaczego warto zakochać się w Apulii.

Wyspy Tremiti, Apulia. Przewodnik
Rejsy dla turystów są organizowane na takich płaskich, wieloosobowych łodziach
Isole Tremiti, Puglia
Rejs wieloosobową łodzią

Można wynająć ponton typu zodiak lub coś większego z mocnym silnikiem (gommone) i we własnym zakresie spędzić czas na morzu lub wykupić indywidualną wycieczkę ze skipperem, jeśli nie czujemy się na siłach, aby taką wycieczkę odbyć samodzielnie.

Isole Tremiti, Puglia
Można wynająć ponton, łódź, a nawet kajak

TIP Jeśli twój budżet na to pozwala, zdecydowanie rekomenduję wynajęcie gommone samodzielnie lub opcję ze skipperem. To będzie o wiele lepsze doświadczanie wysp we własnym tempie. Możesz wpłynąć gdzie chcesz, kąpać się, gdzie ci się akurat podoba, bez pośpiechu i dziesiątek innych turystów obok ciebie. Na San Domino jest sporo ofert wynajęcia łodzi. Ta wyspa oferuje najwięcej ciekawych miejsc, skał, zatoczek, miejsc na snorkeling.

Isole Tremiti, Puglia
Zielona San Domenico
Isole Tremiti, Puglia
Skała w kształcie słonia z zaburzoną trąbą, San Domenico

Wyspy Tremiti – co powinieneś o nich wiedzieć

San Nicola

Isola San Nicola stanowi centrum historyczne, administracyjne i religijne. Wyspa wzięła swoją nazwę od kaplicy zbudowanej przez pustelnika o imieniu Nicola (Mikołaj) na cześć patrona żeglarzy.

Już z daleka jest widoczna wznosząca się nad pozostałościami greckich grobowców i rzymskich amfor, gigantyczna średniowieczna forteca. W górnej części wyspy znajduje się kilkakrotnie przebudowywany na przestrzeni wieków średniowieczny kompleks z kościołem Santa Maria a Mare z piękną renesansową fasadą.

Wyspy Tremiti, Apulia. Przewodnik
Niezwykła San Nicola
Isole Tremiti, Puglia
Kościół Santa Maria a Mare
Isole Tremiti, Puglia
Na San Nicola

Promy przypływające z półwyspu Gargano cumują właśnie tu, dlatego można wyspę zobaczyć albo na samym początku wycieczki, albo zostawić ją sobie na deser. Zarówno w części najbliższej portowi, jak i powyżej, znajdują się bary, restauracje, sklepy z pamiątkami, na górze jest też kilka miejsc noclegowych.

Wyspa jest skalista, w większości ze stromymi brzegami. Główna plaża jest niewielka i w zasadzie jednocześnie mariną.

Isole Tremiti, Puglia
Plaża na wyspie San Nicola
Wyspy Tremiti, Apulia. Przewodnik
Fragment plaży na wyspie San Nicola

Na górę prowadzi droga z dość wyślizganych kamieni, dlatego jeśli masz na sobie klapki, przy schodzeniu dobrze jest trzymać się poręczy. Wszystko wynagradza widok na sąsiednie wyspy.

Na wyspie jest także lądowisko dla helikopterów oraz cmentarz komunalny.

Isole Tremiti, Puglia
Isole Tremiti, Puglia
Isole Tremiti, Puglia
Isole Tremiti, Puglia
Wyspy Tremiti, Apulia. Przewodnik

San Domino

To największa z wysp Tremiti, jest aż pięć razy większa od San Nicola. San Domino jest wyspą zapierających dech w piersiach! Spektakularne widoki i wspaniała atmosfera, bujna przyroda z lasami sosnowymi.

Opłynięcie tej wyspy dookoła jest jednym z najważniejszych punktów odwiedzin archipelagu. Każdy szanujący się skipper zabierze nas do Grotta delle Viole, jaskini pełnej ryb w szmaragdowej wodzie, której nazwa wywodzi się od fioletowoczerwonego koloru alg wapiennych pokrywających jej podwodne ściany. Inne wspaniałe jaskinie to głęboka na 70 metrów Grotta del Bue Marino, która swoją nazwę zawdzięcza zatrzymującym się tu mnichom, ale też osobliwa skała w kształcie słonia z zanurzoną trąbą czyli scoglio dell’Elefante i oczywiście niesamowite i skały Pagliai. Wszystkie te punkty znajdziecie na poniższym zdjęciu mapy San Domino.

Isole Tremiti, Puglia
Mapa wyspy San Domino
Wyspy Tremiti, Apulia. Przewodnik
Charakterystyczne skały, I Pagliai

San Domino wzięła swoją nazwę od biskupa i męczennika San Domino, któremu wraz ze św. Jakubem poświęcono na wyspie mały kościółek.

Najwyższym punktem wyspy jest Wzgórze Pustelnika, Colle dell’Eremita, wznoszące się na wysokość 116 m n.p.m. Także tu znajduje się jedyna na archipelagu prawdziwie piaszczysta plaża w kształcie banana, Cala delle Arene, jest za przystanią.

Piaszczysta plaże na San Domino, Cala delle Arene

Większość usług także jest skupiona na San Domingo. Są tu obiekty noclegowe, dwa kempingi, restauracje, apteka, sklepy z pamiątkami, a nawet taksówki i wypożyczalnie łodzi.

Wskazówka I Dowiedz się, czym są trabucchi, maszyny połowowe znane najbardziej z Abruzji, Molise i półwyspu Gargano w Apulii.

Capraia

Wyspa Capraia lub Caprara lub Capperaia jest drugą co do wielkości w archipelagu, w większości skalista i z bardzo rzadką roślinnością. Wśród miejsc, które należy zobaczyć, są naturalne zatoczki, groty czy skały, których można doświadczyć w trakcie indywidualnego rejsu dookoła wyspy.

Bogactwo wyspy tkwi na dnie morskim. Podwodne ściany skał pokryte są gąbkami i glonami, a dno morskie obfituje w gatunki cennych ryb.

Oczywiście jedną z największych atrakcji okolic wyspy Capraia jest Statua sommersa di Padre Pio, czyli posąg Ojca Pio spoczywający na 13 metrach głębokości w pobliżu Cala dei Scoglietti.

Posąg ma 3 metry wysokości i jest wykonany z brązu. Ojciec Pio stoi z otwartymi ramionami w kierunku krańca wyspy San Nicola, gdzie znajduje się cmentarz. To dzieło rzeźbiarza Matteo Norcia.

Widać go z powierzchni, bo woda okalające wyspy Tremiti ma wyjątkową widoczność i niezwykły szafirowy kolor.

Posąg został umieszczony na dnie w 1998 roku, natomiast w 2016 r. oczyszczono go z życia morskiego, które przez lata osiadło. Taka operacja będzie zapewne powtarzana w przyszłości.

Jeśli masz doświadczenie w nurkowaniu na bezdechu, spokojnie masz szansę dopłynąć do posągu Ojca Pio.

TIPJeśli skorzystasz z rejsu dookoła wysp, jest przystanek na kąpiel (20 minut), właśnie przy posągu Ojca Pio. Dlatego miej na sobie wcześniej ubrany strój kąpielowy, ponieważ nie ma tu gdzie się przebrać. Zejście i wejście odbywa się z burty po drobince, nie jest to najwygodniejszy sposób, dlatego nie każdy się decyduje na kąpiel.

Pianosa

Pianosa jest najdalej wysuniętą wyspą archipelagu Tremiti, oddalona od pozostałych o około 20 km. Jest rezerwatem morskim i nie jest dostępna dla turystów, chyba że mamy na to specjalne zezwolenie. Jeśli takowego nie mamy, w promieniu 300 metrów od wyspy zabronione jest żeglowanie, cumowanie, wędkowanie, kąpiele. Wyjątek stanowi nurkowanie w towarzystwie autoryzowanego przewodnika nurkowego.

Nazwa Pianosa odnosi się do kształtu wyspy, która jest niska i płaska. Najwyższy punkt wyspy osiąga zaledwie 15 m n.p.m., co oznacza, że w sztormowe dni wysokie fale przelewają się przez całą wyspę. Pianosa jest niemal pozbawiona roślinności, wygląda jak skała na środku Adriatyku. Żyją tu dzikie króliki, jest jeden budynek, w którym można się schronić w razie potrzeby i latarnia morska.

Żeglowanie w tych rejonach jest dość niebezpieczne, ponieważ jest płytko, jednak dno morskie jest tu iście rajskie.

Od 1989 roku jest tu Integralny Rezerwat Morski, dzięki czemu wiele gatunków morskich ma możliwość spokojnego rozmnażania się. Ponadto te wody pełne są fragmentów ceramiki i amfor rzymskich, które były wykorzystywane przez statki z okresu cesarskiego.

Ja nie dotarłam w te okolice.

TIPPozwolę sobie jeszcze dodać, że Capraia i Pianosa to także nazwy wysp w archipelagu Wysp Toskańskich (Arcipelago Toscano). To tak, aby ich nie pomylić.

Isole Tremiti, Puglia
Lido na San Domenico

Co i gdzie zjeść na wyspach Tremiti?

Cucina tremitesi kręci się wokół owoców morza, ryb, fig, cytryn, oliwek i sera.

A zatem lokalne dania, czyli piatti tipici tremitesi są przygotowywane na bazie ryb, grillowanych homarów i krewetek, grillowanego miecznika, polecam szczególnie spaghetto alle vongole i słynną zupę rybną ciambotta del pescatore. Co do serów: lokalna ricotta, pecorino tremitano i caciocavallo.

Na wyspie San Domino znajduje się ponad trzydzieści restauracji i pizzerii, na San Nicola są dwa lub trzy miejsca. Poniżej zostawiam najlepsze adresy.

San Domino: L’Altro Faro, Ristorante il Gabbiano, La Fenice, Ristorante da Pio, a na wino i drinka – bar Eraora.

San Nicola: La Conchiglia, L’Architiello.

Pizzerie: Bel Mare Ristorante Pizzeria Self Service, La Fenice, A Furmicula, Ristorante da Pio.

Wskazówka I Sprawdź artykuł o kuchni regionu Apulia.

Kuchnia wysp Tremiti
Zupa rybna ciambotta del pescatore

Gdzie nocować chcąc zobaczyć wyspy Tremiti?

Rodi Garganico

Możesz skorzystać z opcji Sleep and Ship, skierowanej specjalnie do osób pragnących spędzić dzień na wyspach i nocować w Rodi Garganico. Pokoje znajdują się między plażą, a przystanią, więc wystarczy kilka kroków, aby być na promie. Blisko jest także na stację kolejową oraz do schodów prowadzących do centrum historycznego.

Poza tym centrum historyczne samego Rodi jest urocze, więc dlaczego nie zanocować w jakimś B&B? Najlepsze to: AMARE Bed & Breakfast, La Casa al Gelso, B&B La Maison del Borgo i Edificio 15 House Elite.

Vico del Gargano

Choć Vico del Gargano nie leży bezpośrednio nad morzem, jeśli dysponujesz samochodem, to do Rodi Garganico jest zaledwie 20 minut jazdy. Promy odpływają z Rodi, a parking przy porcie kosztuje 5 EUR za cały dzień.

To bardzo autentyczne i niemal pozbawione turystów miasteczko nazywane też małą Materą. Podpowiadam także, że można tu znaleść nocleg znacznie taniej niż na wybrzeżu.

Bardzo polecam jeden z domów doktora Marco, które znajdują się w ścisłym centrum historyczny. Wszystkie były remontowane i urządzane pod okiem jego syna, który jest architektem. To Case Vacanza Al Borgo Antico, bardzo polecam!

Peschici, Vieste

Oba miasteczka mają połączenia promowe z wyspami w sezonie, a jednak większość turystów wybiera właśnie te lokalizacje lub ich najbliższe okolice. Kliknij i sprawdź najpierw Vieste, bo jest najpiękniejszym miasteczkiem na Gargano, a następnie Peschici.

W Vieste w pierwszej kolejności sprawdź te miejsca: Dimora Cummà Marì, Estlevante B&B, Accanto a te – Charme Rooms, Al Castello Relais i Sant’Eufemia Rooms.

Isole Tremiti i Termoli w Molise

Na samych wyspach warto znaleźć coś na San Domenico. Kliknij i sprawdź ofertę.

Możesz także poszukać noclegów w Termoli w regionie Molise. 

Isole Tremiti, Puglia
Noclegi na San Domenico

Nie masz teraz czasu na czytanie? Nie ma sprawy! Zapisz  sobie poniższe zdjęcia na Pinterest, aby przeczytać później.

Isole Tremiti, Puglia
Isole Tremiti, Puglia

Włoska poczta

Dzielę się z Tobą moimi włoskimi podróżami mając nadzieję, że cię zainspirują do samodzielnego poznawania jednego z najpiękniejszych krajów na świecie. Dlatego zachęcam, abyś dołączył także do czytelników mojego newslettera, poste italiane. Tylko dzięki temu nie przeoczysz niczego, co się pojawiło na blogu, ale przede wszystkim, otrzymasz mnóstwo dodatkowych informacji.

Jeśli potrzebujesz pomocy w znalezieniu praktycznych informacji o Italii, zapraszam Cię do mojej grupy na FB: Moje wielkie włoskie podróże, którą wyróżnił Magazyn Glamour, jako jedna z najciekawszych grup na FB. Zapraszam cię także na mojego Instagrama, na którym znajdziesz całą masę włoskich inspiracji!

Przepis na sernik tiramisu
Previous post
Sernik tiramisu – przepis
Burrata z prażonymi winogronami, przepis
Next post
Burrata z prażonymi winogronami – przepis

No Comment

Leave a reply

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

*

*

Back
SHARE

Wyspy Tremiti – wrota do apulijskiego raju