Trzęsienia ziemi we Włoszech. Dlaczego występują i mapa stref zagrożenia

Trzęsienia ziemi we Włoszech. Dlaczego występują i mapa stref zagrożenia

Trzęsienia ziemi we Włoszech nie są niczym niecodziennym. O ile wulkanolodzy całkiem nieźle sobie radzą z rozpoznaniem nadchodzącej erupcji, o tyle sejsmolodzy nie są w stanie precyzyjnie określić, kiedy, gdzie i o jakiej sile nadejdzie kolejne trzęsienie. Półwysep Apeniński jest, niestety, znakomitym laboratorium badawczym zarówno, jeśli chodzi o wybuchy wulkanów, jak i trzęsienia ziemi.

Do napisania tego tekstu skłoniły mnie kolejne pojawiające się doniesienia o trzęsieniu ziemi we Włoszech i to w rejonach, gdzie do tej pory zdarzało się rzadko. Nieprzyzwyczajeni do takich sytuacji mieszkańcy, wybiegali na ulicę. Włoskie budownictwo to głównie stare domy, którym daleko do spełniania wyśrubowanych norm antysejsmicznych, jak to się dzieje, np. w Japonii, a przecież zdecydowana większość kraju leży w strefie zagrożenia sejsmicznego. To złożony problem w tym kraju.

Ten tekst nie ma na celu wystraszenie kogokolwiek, uważam po prostu, że powinniśmy być świadomi, że Włochy nie trzęsą się bez przyczyny.

Dlaczego są trzęsienia ziemi we Włoszech. Mapa stref zagrożenia

Amatrice, sierpnień 2016

Mapa stref zagrożenia trzęsieniami ziemi

Nie jestem geologiem ani tym bardziej sejsmologiem, jestem z wykształcenia oceanografem, a to także część nauk o Ziemi. Tematy wulkanów i trzęsień ziemi zawsze mnie interesowały.

Inspiracją do zajęcia się tym tematem była także moja tegoroczna wizyta w Asyżu, który ucierpiał z powodu ruchów tektonicznych ziemi w 1997 roku. Zawaliło się wówczas m.in. sklepienie bazyliki św. Franciszka, po którym nie ma już śladu, zostało pięknie odbudowane. Natknęłam się jednak tutaj na ciekawą wystawę dotyczącą stref zagrożenia trzęsieniami ziemi we Włoszech. Zwróciłam szczególną uwagę na mapę, która pokazuje kolorami te strefy, które są całkowicie wolne od trzęsień, jak też te najbardziej zagrożone. Takie mapy oczywiście bez trudu można znaleźć w Internecie, jednak ta wydała mi się wyjątkowo czytelna.

Najbardziej zagrożone rejony

Zdecydowana większość terytorium Włoch jest terenem aktywnym sejsmicznie. Kolorem fioletowym i granatowym oznaczono na poniższej mapie najbardziej zagrożone strefy, a na żółto i czerwono strefy wysokiego ryzyka. Te obszary skupiają się przede wszystkim wzdłuż łańcucha Apeninów.

Potwierdzają to silne trzęsienia ziemi, jak choćby te z lat 2016, 2009, 1997, 1980 i starsze. W sierpniu i październiku 2016 najbardziej ucierpiały małe miasteczka położone w górach: Amatrice, Accumoli, Nursja, Arquata del Tronto i Ussita. Wszystkie położone na granicy Lacjum, Umbrii i Marche. W kwietniu 2009 roku poważnie została uszkodzona stolica Abruzji, L’Aquila. Zginęło wówczas 309 osób, a miasto do dziś nosi widoczne rany po trzęsieniu. 23 listopada 1980 roku w Kampanii, zginęło aż 3000 osób. Najbardziej zabójcze było jednak trzęsienie ziemi w Mesynie, 28 grudnia 1908 roku. Zabiło około 120 tysięcy osób i wywołało fale tsunami.

Niebieskim i zielonym kolorem objęte są rejony o średnim zagrożeniu. To spora część Półwyspu Apenińskiego, jak choćby Toskania czy znakomita większość Włoch północnych. To tu słyszymy od czasu do czasu o niewielkich trzęsieniach, jednak powodujących zaniepokojenie u ludzi, a także zniszczenia.

Trzeba pamiętać, że powstające nowe budynki muszą przestrzegać norm stabilności sejsmicznej budynków. Niestety nie można ich zastosować w stosunku do starych budynków, które są częścią światowego dziedzictwa kulturowego.

Najbezpieczniej

Kolor szary oznacza miejsca o niskim ryzyku, można więc przyjąć, te szare strefy we Włoszech są najbezpieczniejsze. Takim miejscem jest Sardynia oraz fragmenty regionów Piemont, Trydent – Górna Adyga, Apulia oraz wyspy Archipelagu Toskańskiego, Poncjańskie i Egady.

Dlaczego są trzęsienia ziemi we Włoszech. Mapa stref zagrożenia

Dlaczego występują trzęsienia ziemi we Włoszech

Trzęsienia ziemi pojawiają się najczęściej w miejscach uskoków tektonicznych. To pamiętamy jeszcze z podstawówki czy gimnazjum, prawda? Gdy napierają na siebie wielkie płyty tektoniczne, robi się problematycznie, szczególnie tam, gdzie linie płyt się łączą. Dokładnie z tym mamy do czynienia w środkowej linii Włoch.

Dlaczego są trzęsienia ziemi we Włoszech. Mapa stref zagrożenia
Źródło mapy

Płyta afrykańska powoli, ale nieuchronnie zbliża się w kierunku płyty euroazjatyckiej. Ma to miejsce dokładnie w okolicach Adriatyku i półwyspu Apenińskiego. Proces następuje w tempie mniej więcej 4-5 cm na rok. To tak, jakby silniejszy kolega chwycił nas za ręce i pchał z całej siły. Choć opieramy się, zaczynamy się cofać, a ponieważ za nami jest wysoka ściana, kolega może nas przepychać jedynie wzdłuż niej. W geologii określa się to jako klin litosferyczny. Ten klin wystaje przed Afryką mniej więcej w Adriatyku, wbija się w brzeg Europy i rozpycha sąsiednie rejony. Takim miejscem są właśnie Apeniny (źródło).

Dlaczego są trzęsienia ziemi we Włoszech. Mapa stref zagrożenia
Źródło mapy

To powoduje, że rejon Morza Tyrreńskiego rozszerza się, podobnie jak same Apenininy (mniej więcej o 3 mm na rok). To zjawisko powoduje potężne naprężenia w skałach, które w końcu będzie musiało się rozładować. Kiedy w końcu dochodzi do rozładowania, następuje ono nagle, pod postacią trzęsienia ziemi. We Włoszech można zaobserwować pewną powtarzalność tych procesów.

Opisane procesy dobrze pokazują załaczone mapy. Przyjrzyj się szczegolnie miejscom kolizji i subdukcji. Subdukcja to, tak tylko dla przypomnienia, proces polegający na wciąganiu lub wpychaniu jednej płyty litosferycznej pod drugą.

 

 

Od czego zależy skala zniszczeń

Skala zniszczeń, jaką powodują trzęsienia ziemi, zależy od wielu czynników. To siła wstrząsu, głębokość na jakiej nastąpiło, a także od gęstość zabudowy i budowy geologicznej terenu. Dla przykładu, gdy trzęsienie jest płytkie, szkody na powierzchni mogą być większe. Kluczowa jest zatem energia, jaka wyzwalała się w samym ognisku, typ ruchów, zaludnienia obszaru i rodzaj skały.

Czasem trzęsienia ziemi powodują, że miasteczka nie nadają się dłużej do zamieszkania i zostają opuszczone przez swoich mieszkańców. Zapraszam Cię do mojego artykuły, w którym opisuję takie miasteczka-duchy. Oto 10 miast-wid we Włoszech.

Dlaczego są trzęsienia ziemi we Włoszech. Mapa stref zagrożenia
Amatrice, sierpnień 2016

Zainteresował Cię ten temat?

Jak widzisz, niemalże cały kraj jest aktywny sejsmicznie, trzęsienia ziemi we Włoszech nie są niczym niecodziennym. Są przecież także aktywne wulkany, co oczywiście jest powiązane z aktywnością litosfery w tym rejonie Europy. Tym bardziej warto poznawać ten kraj, jest fascynujący nie tylko pod kątem historii, sztuki, architektury, ale także natury. Nie da się przewidzieć, kiedy i gdzie nastąpi ponowne trzęsieni ziemi, ale one zdarzają się przecież także w wielu innych krajach na świecie. Także w Polsce bywają odczuwalne wstrząsy trzęsień ziemi, których epicentrum było daleko.

Wszystkie zdjęcia w tym wpisie pochodzą z Wikipedii i przedstawiają miasteczko Amartice (Lacjum), które stało się symbolem potęgi przyrody z 24 sierpnia 2016 roku. Trzęsienie ziemi zniszczyło niemal doszczętnie całe miasteczko. Epicentrum znajdowało się w pobliskim Accumoli, na głębokości ok. 4 km.

Jeśli masz konto na Pinterest, zapisz do swojej tablicy jedno z poniższych zdjęć. Przygotowuję je specjalnie dla Ciebie!

Dlaczego są trzęsienia ziemi we Włoszech. Mapa stref zagrożenia
Dlaczego są trzęsienia ziemi we Włoszech. Mapa stref zagrożenia
Dlaczego są trzęsienia ziemi we Włoszech. Mapa stref zagrożenia

Jeśli potrzebujesz pomocy w znalezieniu praktycznych informacji o Italii, zapraszam Cię do mojej grupy na Facebooku: Moje wielkie włoskie podróże, którą w lipcu 2017 wyróżnił Magazyn Glamour, jako jedna z najciekawszych grup na FB.

Zapraszam cię także na mojego Instagrama, na którym znajdziesz całą masę włoskich inspiracji!

Pozdrawiam cię serdecznie,

Magda

Toskania. Toskańskie pola widziane z drona
Previous post
TOSKANIA - kolory pól na 20 fotografiach z drona
Giornate dei Musei, darmowe wejście do muzeum we Włoszech
Next post
Muzea we Włoszech za darmo w pierwszą niedzielę miesiąca. Zmiany od 2019 roku

No Comment

Leave a reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

*

Back
SHARE

Trzęsienia ziemi we Włoszech. Dlaczego występują i mapa stref zagrożenia